Ukraine: Cột mốc đầu tiên trên thế giới

Theo Newsweek, các lực lượng Ukraine đã gọi đây là cột mốc đầu tiên trên thế giới khi triển khai robot mặt đất ra phía sau phòng tuyến Nga trong chiến dịch phản công.

Các phương tiện mặt đất không người lái (UGV) đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong chiến thuật tấn công của Ukraine, đảm nhận những nhiệm vụ vốn trước đây do bộ binh thực hiện.

"Quân đoàn số 3 là đơn vị đầu tiên trên thế giới bắt đầu triển khai thả các hệ thống robot mặt đất", Chuẩn tướng Andrii Biletskyi, chỉ huy quân đoàn, phát biểu. "Các UAV ném bom hạng nặng của chúng tôi vận chuyển những robot mặt đất tự sát (kamikaze) vào sâu hơn 10 km trong hậu phương của đối phương".

Mặc dù ông Biletskyi tuyên bố đây là lần đầu tiên trên thế giới thực hiện việc này, nhưng tờ RBC Ukraine đưa tin rằng phương thức vận chuyển robot mặt đất bằng đường hàng không không phải là điều hoàn toàn mới đối với lực lượng Ukraine. Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên nó được áp dụng cho các hệ thống robot mặt đất tự sát ở khoảng cách xa như vậy.

Chiến dịch Vivaldi

Sau nhiều tuần đạt được những bước tiến âm thầm tại tỉnh Donetsk ở miền đông Ukraine, tuần trước, ông Biletskyi đã tiết lộ chi tiết về Chiến dịch Vivaldi đã diễn ra trong suốt mùa hè vừa qua.

Ông cho biết lực lượng Ukraine đã chặn đứng mũi nhọn tấn công của Nga ở phía bắc Lyman (thuộc Donetsk), ngăn chặn quân đội Nga bao vây "Vành đai Pháo đài" – hệ thống các thành phố được phòng thủ kiên cố đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ khu vực Donbas của Kyiv.

Hôm Chủ nhật, ông Biletskyi cung cấp thêm thông tin chi tiết về giai đoạn hai của chiến dịch, cho biết 3 khu dân cư ở phía tây bắc Lyman đã được giải phóng và 800 binh sĩ Nga đã bị loại khỏi vòng chiến đấu.

Ông Biletskyi cho biết lực lượng của ông đã chuẩn bị cho các hoạt động tác chiến mặt đất bằng cách thả một loạt UAV và phương tiện mặt đất không người lái (UGV) xuống khu vực cách tiền tuyến hơn 6 dặm về phía sau, nhằm quấy rối hậu phương chiến thuật của Nga và hỗ trợ các hoạt động tác chiến hiệp đồng quân binh chủng của Kiev.

Việc triển khai robot là một phần trong kế hoạch làm suy yếu hệ thống phòng thủ của Nga trước khi quân đội Ukraine tiến công. Ông Biletskyi nói thêm rằng binh sĩ của ông đang làm tiêu hao lực lượng của 3 tập đoàn quân Nga cùng lúc – bao gồm Tập đoàn quân số 20, số 25 và Tập đoàn quân xe tăng số 1.

Theo Quân đoàn số 3, pháo binh và các hệ thống không người lái đã tấn công các sở chỉ huy, trung tâm thông tin liên lạc, cơ sở hậu cần, các điểm vượt sông và lực lượng dự bị của Nga, trong khi hệ thống phòng không và tác chiến điện tử của Ukraine tạo ra một "lá chắn" bảo vệ khu vực này.

"Đối phương bị làm mù (mất khả năng trinh sát) đã không thể phát hiện ra kế hoạch tác chiến, và các đơn vị của chúng ta đã củng cố vị trí tại những khu vực vừa được giải phóng", Quân đoàn cho biết trong một tuyên bố trên Telegram.

Một bản đồ do Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) công bố cho thấy một số thành quả mà Quân đoàn số 3 của Ukraine đạt được, bao gồm việc tái chiếm Shandryholove và Derylove, cũng như giành quyền kiểm soát Drobysheve ở khu vực Lyman; tổng diện tích được giải phóng là 48 dặm vuông kể từ khi Chiến dịch Vivaldi bắt đầu.

Tuần trước, chuyên gia quân sự Giorgi Revishvili chia sẻ với tờ Newsweek rằng Chiến dịch Vivaldi cho thấy nếu có kế hoạch hiệu quả và triển khai đúng cách, chiến tranh cơ động vẫn khả thi ngay cả trên chiến trường có sự hiện diện của máy bay không người lái và khả năng giám sát liên tục.

Tuy nhiên, ông nhận định rằng ngay cả những cuộc phản công cục bộ thành công của Ukraine, chẳng hạn như chiến dịch quanh khu vực Lyman, cũng sẽ không làm thay đổi các yêu sách tối đa của ông Putin trong những tháng tới, bởi Điện Kremlin dường như tin chắc rằng thời gian đang đứng về phía Nga. "Do đó, rất ít có triển vọng cho bất kỳ cuộc đàm phán thực chất nào, ít nhất là cho đến mùa xuân năm sau", ông Revishvili nói.

Dưới đây là phiên bản mở rộng, sâu hơn và có cấu trúc chiến lược rõ hơn, đồng thời tôi đã kiểm tra lại một số điểm quan trọng theo các nguồn cập nhật đến 24/9/2026. Một số tuyên bố về chiến trường — đặc biệt diện tích lãnh thổ trong chiến dịch Vivaldi và thiệt hại của các đơn vị Nga — vẫn là tuyên bố từ phía Ukraine hoặc đánh giá tình báo nguồn mở, nên tôi phân biệt rõ giữa dữ kiện đã được xác nhận, tuyên bố của các bên và nhận định phân tích.

UKRAINE 2026: BƯỚC NGOẶT CHIẾN LƯỢC

Khi chiến trường thay đổi, sức ép lên Moscow gia tăng và cánh cửa hòa bình bắt đầu mở ra

Phân tích chiến lược cập nhật đến ngày 24 tháng 9 năm 2026

I. TÓM TẮT ĐIỀU HÀNH

Cuộc chiến Nga–Ukraine bước vào một giai đoạn đặc biệt quan trọng trong tháng 9/2026.

Điểm đáng chú ý không phải là một trận đánh đơn lẻ hay một tuyên bố ngoại giao riêng biệt, mà là sự hội tụ của nhiều thay đổi trên cùng một chiến trường chiến lược:

• Ukraine đã tiến hành các chiến dịch phản công cục bộ có tổ chức hơn, đặc biệt tại hướng Lyman.

• Chiến dịch được Ukraine gọi là “Vivaldi” đã làm thay đổi đáng kể tình hình phía bắc Lyman. ISW đánh giá Ukraine đã giành lại ít nhất khoảng 125 km² trong khu vực này và qua đó phá vỡ một phần kế hoạch bao vây rộng hơn của Nga đối với tuyến phòng thủ Donetsk. (Institute for the Study of War)

• Nga vẫn duy trì sức ép rất lớn tại Kostiantynivka và Pokrovsk. Ngày 24/9, Bộ Tổng tham mưu Ukraine báo cáo hàng trăm cuộc giao tranh trên toàn mặt trận, trong đó riêng Kostiantynivka và Pokrovsk tiếp tục là những hướng chịu áp lực đặc biệt cao. (Pravda)

• Ukraine đồng thời gia tăng chiến dịch đánh sâu bằng UAV và tên lửa vào các mục tiêu quân sự, năng lượng và hậu cần trên lãnh thổ Nga. Cuộc tập kích bằng hơn 1.000 UAV trong tháng 9, theo AP, cho thấy năng lực tấn công tầm xa nội địa của Ukraine đã đạt quy mô đáng kể. (AP News)

• Nga vẫn có khả năng tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn. Vì vậy, không thể kết luận rằng Moscow đã mất khả năng tác chiến hoặc chiến tranh đã đi đến hồi kết.

• Tuy nhiên, cấu trúc của cuộc chiến đang thay đổi: Nga vẫn có sức mạnh tấn công, nhưng Ukraine đang ngày càng có khả năng làm cho chiến dịch của Nga trở nên đắt đỏ, khó dự đoán và khó đạt được những mục tiêu chiến lược lớn.

Điều đó dẫn đến một câu hỏi quan trọng hơn:

Liệu Ukraine có thể chuyển từ việc chỉ ngăn chặn Nga sang tạo ra một thế cân bằng quân sự–kinh tế–ngoại giao mới, trong đó một nền hòa bình lâu dài phải tính đến chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine?

Câu trả lời chưa thể khẳng định.

Nhưng các diễn biến hiện nay cho thấy cánh cửa cho một kết cục như vậy chưa đóng lại.

II. MỘT CUỘC CHIẾN ĐANG CHUYỂN PHA

Trong nhiều năm, cuộc chiến thường được mô tả như một cuộc chiến tiêu hao:

Nga dùng quy mô nhân lực, bom, tên lửa, UAV và pháo binh để gây áp lực liên tục.

Ukraine dùng phòng thủ chiều sâu, UAV, pháo binh, tên lửa tầm xa, chiến tranh điện tử và các cuộc phản công cục bộ để ngăn Nga đạt đột phá chiến lược.

Nhưng năm 2026 xuất hiện một đặc điểm mới:

Ukraine đang cố gắng biến chiến tranh tiêu hao thành chiến tranh cơ động có chọn lọc.

Đây là khác biệt quan trọng.

Ukraine không cần phải đồng thời phá vỡ toàn bộ mặt trận dài hàng nghìn kilomet.

Thay vào đó, chiến lược hiệu quả hơn có thể là:

Tìm điểm yếu → cô lập khu vực → phá hậu cần → tiêu diệt khả năng chỉ huy → phản công cục bộ → buộc Nga tái bố trí lực lượng → tạo ra điểm yếu mới.

Đó chính là logic đáng chú ý trong những diễn biến quanh Lyman.

III. CHIẾN DỊCH VIVALDI: TẠI SAO HƯỚNG LYMAN QUAN TRỌNG?

Chiến dịch Vivaldi không chỉ có ý nghĩa vì số kilomet vuông được giành lại.

Ý nghĩa lớn hơn nằm ở địa hình chiến lược.

Theo đánh giá của ISW, lực lượng Ukraine đã loại bỏ phần lớn một mũi nhô của Nga ở phía bắc Lyman. Điều này làm gián đoạn kế hoạch của Nga nhằm tạo một thế bao vây rộng lớn đối với tuyến phòng thủ được gọi là “Fortress Belt” của Donetsk. (Institute for the Study of War)

Sơ đồ chiến lược:

                 PHÍA BẮC                     │              Nga tìm cách tiến xuống                     ▼              ┌──────────────┐              │    LYMAN     │              └──────┬───────┘                     │               Sloviansk                     │               Kramatorsk                     │             Kostiantynivka                     │               Pokrovsk                     │                  PHÍA NAM

Nếu Nga có thể đồng thời tiến:

Lyman → Sloviansk/Kramatorsk

và

Pokrovsk → Dobropillia → phía tây Donetsk

thì về lý thuyết Moscow có thể tạo ra một gọng kìm lớn.

Nhưng việc Ukraine phản công ở phía bắc Lyman làm cho kế hoạch đó trở nên khó khăn hơn.

ISW đánh giá các thành công của Ukraine tại khu vực này đã làm gián đoạn kế hoạch bao vây hai gọng kìm của Nga. (Institute for the Study of War)

Đây là lý do tại sao Lyman có ý nghĩa lớn hơn diện tích lãnh thổ được giải phóng.

Nó liên quan đến hình học của toàn bộ mặt trận Donetsk.

IV. VIVALDI VÀ SỰ TRỞ LẠI CỦA KHẢ NĂNG CƠ ĐỘNG

Một trong những đặc điểm đáng chú ý nhất của chiến dịch Vivaldi là Ukraine không chỉ sử dụng bộ binh theo kiểu truyền thống.

Theo ISW, Ukraine đã sử dụng các phương thức tác chiến mới kết hợp:

• UAV trinh sát;

• UAV tấn công;

• chiến tranh điện tử;

• robot mặt đất;

• hỏa lực chính xác;

• phá hậu cần;

• lực lượng cơ giới;

• bộ binh cơ động;

• đánh vào hệ thống chỉ huy.

Các báo cáo về chiến dịch cho biết những hệ thống robot và UAV đã được sử dụng ở phía sau tuyến phòng thủ Nga để phá các mục tiêu và mở đường cho lực lượng mặt đất. Một báo cáo mô tả hơn 15.700 nhiệm vụ UAV/robot trong chiến dịch. Những con số cụ thể này chủ yếu dựa trên nguồn Ukraine và cần được xem xét thận trọng. (Business Insider)

Nhưng ngay cả khi bỏ qua những con số chưa thể kiểm chứng độc lập, hiện tượng chiến thuật là đáng chú ý:

Ukraine đang cố gắng sử dụng công nghệ để giảm nhu cầu đưa bộ binh vào những cuộc tấn công trực diện với tổn thất cao.

Đây có thể là một trong những bài học quân sự quan trọng nhất của chiến tranh Ukraine.

V. “CHIẾN TRANH ROBOT”: UAV ĐANG THAY ĐỔI PHƯƠNG TRÌNH CHIẾN TRANH

Cuộc chiến Ukraine đã trở thành một phòng thí nghiệm quân sự lớn nhất thế giới về UAV.

Nếu trước đây một lực lượng cần:

• máy bay;

• pháo binh;

• xe tăng;

• lực lượng đặc nhiệm;

để thực hiện một nhiệm vụ trinh sát hoặc phá hậu cần,

thì ngày nay một phần nhiệm vụ có thể được thực hiện bởi:

UAV giá thấp + AI + cảm biến + liên kết dữ liệu + chiến tranh điện tử.

Điều này tạo ra một phương trình mới:

Chi phí của phương tiện tấn công giảm → số lượng tăng → khả năng bão hòa tăng → hệ thống phòng thủ trở nên đắt đỏ hơn.

Ukraine đã áp dụng chiến thuật này để tấn công sâu vào Nga.

Trong tháng 9/2026, AP đưa tin Ukraine đã tiến hành một cuộc tấn công bằng hơn 1.000 UAV vào lãnh thổ Nga; Moscow và các mục tiêu năng lượng cũng nằm trong phạm vi chiến dịch. (AP News)

Điều này không đồng nghĩa Ukraine đã có ưu thế trên không.

Nhưng nó chứng minh một điều quan trọng:

Nga không còn có thể coi chiều sâu lãnh thổ của mình là một không gian hoàn toàn an toàn khỏi chiến tranh.

VI. CHIẾN TRANH ĐÃ ĐI VÀO LÃNH THỔ NGA

Đây là một thay đổi tâm lý và chiến lược rất lớn.

Trong phần lớn cuộc chiến, Nga có khả năng tiến hành chiến tranh với giả định rằng:

Moscow, các trung tâm công nghiệp, nhà máy lọc dầu và mạng lưới hậu cần ở phía sau vẫn tương đối an toàn.

Giả định đó ngày càng yếu đi.

Các cuộc tấn công của Ukraine vào:

• nhà máy lọc dầu;

• kho nhiên liệu;

• trung tâm UAV;

• cơ sở quân sự;

• trạm điện;

• hậu cần;

• radar;

• hệ thống tác chiến điện tử;

có mục tiêu làm tăng chi phí chiến tranh của Nga.

Một nghiên cứu của Baker Institute nhận định rằng Ukraine đã theo đuổi một chiến dịch kéo dài nhằm đánh vào cơ sở hạ tầng năng lượng Nga, với mục tiêu làm giảm nguồn thu và gây khó khăn cho năng lực sản xuất/xuất khẩu năng lượng của Nga. (Baker Institute)

Điều này tạo nên một chiến trường thứ hai:

Chiến trường 1:

Ukraine bị Nga tấn công.

Chiến trường 2:

Ukraine tìm cách làm cho Nga phải trả giá ngay trên lãnh thổ của mình.

VII. NHƯNG KHÔNG NÊN NHẦM LẪN “ÁP LỰC” VỚI “SỤP ĐỔ”

Đây là điểm cần đặc biệt thận trọng.

Một số phân tích dễ đi quá xa khi từ những thành công của Ukraine suy ra rằng Nga sắp sụp đổ.

Dữ liệu hiện tại chưa chứng minh điều đó.

Ngày 24/9, Ukraine vẫn báo cáo hàng trăm cuộc giao tranh trong một ngày; riêng Kostiantynivka và Pokrovsk tiếp tục chịu sức ép mạnh. (Pravda)

Nga vẫn có:

• nguồn nhân lực đáng kể;

• năng lực sản xuất quốc phòng;

• kho tên lửa và UAV;

• pháo binh;

• bom dẫn đường;

• năng lực huy động;

• năng lực tiến hành chiến tranh lâu dài.

Do đó, nhận định chính xác hơn là:

Nga đang gặp khó khăn trong việc chuyển sức mạnh tổng thể thành một đột phá chiến lược quyết định.

Đó khác hoàn toàn với việc nói rằng Nga đã mất khả năng chiến đấu.

VIII. KOSTIANTYNIVKA VÀ POKROVSK: MẶT TRẬN QUYẾT ĐỊNH

Nếu Lyman là nơi Ukraine tạo ra một số thành công phản công đáng chú ý, thì Kostiantynivka và Pokrovsk vẫn là những điểm nóng đặc biệt quan trọng.

Ngày 24/9, phía Ukraine báo cáo:

• 30 cuộc tấn công của Nga ở hướng Kostiantynivka;

• 23 cuộc tấn công ở hướng Pokrovsk;

• 15 cuộc tấn công ở hướng Lyman.

Tổng thể, Ukraine báo cáo 277 cuộc đụng độ trong 24 giờ trước thời điểm cập nhật buổi sáng. (Pravda)

Những con số này cho thấy một thực tế:

Ukraine đang phản công ở một số nơi nhưng vẫn phải phòng thủ quyết liệt ở những nơi khác.

Vì vậy, chiến tranh chưa chuyển thành một cuộc tổng phản công của Ukraine.

Nó đang ở trạng thái:

Phòng thủ tích cực + phản công cục bộ + đánh sâu chiến lược.

Đây có thể là mô hình chiến tranh chủ đạo trong giai đoạn tiếp theo.

IX. CHIẾN THUẬT ĐƯỜNG ỐNG: DẤU HIỆU CỦA CHIẾN TRANH THÍCH NGHI

Một diễn biến khác đáng chú ý xảy ra ở Sumy.

Theo ISW, lực lượng Nga đã cố gắng sử dụng đường ống khí đốt Urengoy–Pomary–Uzhhorod để đưa các nhóm quân nhỏ vào khu vực Sumy.

ISW ghi nhận ít nhất hai nỗ lực xâm nhập bằng đường ống kể từ ngày 13/9. (Institute for the Study of War)

Điều này cho thấy Nga vẫn đang tìm kiếm các phương án phi truyền thống để xuyên thủng hệ thống phòng thủ Ukraine.

Nhưng nó cũng cho thấy một vấn đề:

Khi các cuộc tiến công trực diện trở nên khó khăn, cả hai bên đều ngày càng dựa vào các phương thức bất đối xứng.

Đó là dấu hiệu của một cuộc chiến mà không bên nào dễ dàng tạo được đột phá quyết định.

X. PUTIN NÓI “CHIẾN TRANH ĐANG TIẾN ĐẾN HỒI KẾT”: PHẢI HIỂU NHƯ THẾ NÀO?

Cần cực kỳ thận trọng khi diễn giải các phát biểu của Tổng thống Vladimir Putin.

Một tuyên bố rằng chiến tranh đang tiến đến hồi kết không tự động có nghĩa rằng Moscow đã chấp nhận rút khỏi tất cả các vùng lãnh thổ chiếm đóng.

Trái lại, các phát biểu của Kremlin trong tháng 9 vẫn tiếp tục đổ trách nhiệm cho Kyiv và khẳng định các yêu cầu của Nga.

Reuters đưa tin ngày 18/9 rằng Putin cáo buộc Ukraine cản trở đàm phán hòa bình và nhấn mạnh các vấn đề liên quan đến cuộc chiến cũng như khả năng phòng thủ của Nga. (Reuters)

Do đó, có ít nhất ba cách giải thích:

Kịch bản A — Tín hiệu đàm phán

Moscow có thể muốn chuẩn bị dư luận cho một giai đoạn thương lượng.

Kịch bản B — Chiến thuật ngoại giao

Nga có thể muốn tạo hình ảnh rằng họ sẵn sàng hòa bình trong khi tiếp tục gây sức ép trên chiến trường.

Kịch bản C — Quản lý kỳ vọng trong nước

Sau nhiều năm chiến tranh, Kremlin có thể muốn duy trì thông điệp rằng cuộc chiến có mục tiêu và cuối cùng sẽ kết thúc theo điều kiện mà Moscow mong muốn.

Không có đủ bằng chứng để khẳng định chắc chắn một trong ba cách giải thích này.

XI. NGA VẪN CÓ THỂ KÉO DÀI CHIẾN TRANH

Đây là biến số không thể bỏ qua.

Nga đã chứng minh khả năng:

hấp thụ tổn thất → tuyển quân → sản xuất vũ khí → điều chỉnh chiến thuật → tiếp tục chiến tranh.

Ngay cả những khó khăn kinh tế và nhân lực cũng không nhất thiết lập tức chuyển thành thất bại quân sự.

Do đó:

Mục tiêu không nên được xây dựng trên giả định “Nga sẽ sụp đổ”.

Một chiến lược thực tế hơn là:

Làm cho việc tiếp tục chiến tranh trở nên ngày càng khó đạt mục tiêu với chi phí ngày càng cao, đồng thời tăng khả năng phòng thủ và vị thế đàm phán của Ukraine.

Đây là sự khác biệt giữa:

“đánh bại Nga bằng một trận quyết chiến”

và

“thay đổi phương trình chi phí–lợi ích của cuộc chiến”.

XII. BA TRẬN ĐÁNH THỰC SỰ ĐANG DIỄN RA

Cuộc chiến hiện nay không chỉ diễn ra trên bản đồ.

Có ít nhất ba chiến trường song song.

1. Chiến trường quân sự

Ai kiểm soát:

• lãnh thổ;

• hậu cần;

• bầu trời;

• pháo binh;

• UAV;

• tuyến tiếp tế;

• các trung tâm chỉ huy?

2. Chiến trường kinh tế

Ai có khả năng:

• tài trợ chiến tranh lâu hơn;

• duy trì sản xuất quốc phòng;

• bảo đảm năng lượng;

• duy trì nguồn thu;

• huy động vốn;

• duy trì nền kinh tế dân sự?

3. Chiến trường ngoại giao

Ai có khả năng:

• duy trì liên minh;

• xây dựng sự ủng hộ quốc tế;

• tạo sức ép;

• đặt điều kiện cho đàm phán;

• định hình các điều khoản của hòa bình?

Chiến thắng cuối cùng sẽ phụ thuộc vào cả ba.

XIII. CÔNG THỨC CHIẾN LƯỢC MỚI CỦA UKRAINE

Có thể mô hình hóa chiến lược hiện nay của Ukraine như sau:

              UAV + AI + EW                     │                     ▼               TÌNH BÁO CHIẾN TRƯỜNG                     │                     ▼               ĐÁNH HẬU CẦN NGA                     │                     ▼               LÀM GIẢM KHẢ NĂNG CƠ ĐỘNG                     │                     ▼               PHẢN CÔNG CỤC BỘ                     │                     ▼               GIÀNH LẠI LÃNH THỔ                     │                     ▼               TĂNG CHI PHÍ CHO NGA                     │                     ▼               TẠO THẾ ĐÀM PHÁN

Điểm quan trọng là:

Không nhất thiết phải giải phóng toàn bộ lãnh thổ bằng một cuộc phản công duy nhất.

Thay vào đó, Ukraine có thể từng bước thay đổi cán cân.

XIV. CON ĐƯỜNG KHÔI PHỤC TOÀN VẸN LÃNH THỔ

Cần phân biệt hai khái niệm:

“Khôi phục toàn vẹn lãnh thổ”

và

“Giành lại toàn bộ lãnh thổ bằng quân sự trong thời gian ngắn.”

Hai điều này không đồng nghĩa.

Một quốc gia có thể đạt được mục tiêu chủ quyền thông qua một chuỗi nhiều giai đoạn:

quân sự → ngoại giao → kinh tế → pháp lý → tái thiết → hội nhập quốc tế.

Do đó, một chiến lược dài hạn có thể gồm năm tầng.

TẦNG 1 — KHÔNG CHO NGA ĐẠT THÊM ĐỘT PHÁ

Mục tiêu đầu tiên:

bảo vệ các thành phố và tuyến phòng thủ trọng yếu.

Nếu Nga không thể tạo được một đột phá chiến lược, thời gian sẽ làm thay đổi cán cân.

TẦNG 2 — PHÁ KHẢ NĂNG TÁC CHIẾN CỦA NGA

Không nhất thiết phải chiếm lãnh thổ Nga.

Mục tiêu là làm suy giảm:

• hậu cần;

• nhiên liệu;

• UAV;

• radar;

• kho đạn;

• trung tâm chỉ huy;

• cơ sở sửa chữa;

• tuyến vận tải.

Đây là logic của chiến tranh tầm sâu.

TẦNG 3 — PHẢN CÔNG CÓ CHỌN LỌC

Ukraine cần tránh các cuộc tấn công trực diện gây tổn thất lớn.

Thay vào đó:

đánh vào điểm yếu → cô lập → bao vây cục bộ → buộc rút lui → củng cố → chuyển sang điểm tiếp theo.

Vivaldi có thể được xem là một ví dụ đáng chú ý của mô hình này, dù quy mô và kết quả cuối cùng của chiến dịch vẫn đang phát triển. (Critical Threats)

XV. CRIMEA: NÚT THẮT CHIẾN LƯỢC

Crimea có vị trí đặc biệt.

Đối với Nga, Crimea là:

• căn cứ quân sự;

• trung tâm hậu cần;

• căn cứ hải quân;

• căn cứ không quân;

• bàn đạp cho các hoạt động ở miền nam Ukraine.

Đối với Ukraine, Crimea là một phần của lãnh thổ được quốc tế công nhận thuộc Ukraine.

Nhưng việc giành lại Crimea bằng quân sự là một nhiệm vụ cực kỳ phức tạp.

Vì vậy, một chiến lược thực tế hơn cần tập trung vào:

1. Cắt giảm giá trị quân sự của Crimea.

2. Làm gián đoạn hậu cần.

3. Làm suy yếu các căn cứ quân sự.

4. Làm cho việc duy trì lực lượng Nga trở nên ngày càng khó khăn.

5. Kết hợp sức ép quân sự với ngoại giao.

Nếu Crimea trở thành một gánh nặng hậu cần thay vì một bàn đạp chiến lược, giá trị quân sự của nó đối với Moscow sẽ giảm.

XVI. BIỂN ĐEN CÓ THỂ TRỞ THÀNH MẶT TRẬN QUYẾT ĐỊNH

Ukraine không cần có một hải quân truyền thống ngang bằng Nga để thay đổi cán cân ở Biển Đen.

UAV biển, tên lửa chống hạm, tình báo vệ tinh và hệ thống không người lái có thể tạo ra:

“hạm đội không người lái”.

Mục tiêu không nhất thiết là tiêu diệt toàn bộ Hạm đội Biển Đen.

Mục tiêu có thể là:

làm cho Nga không thể sử dụng Biển Đen một cách tự do.

Điều đó có tác động trực tiếp đến:

• Crimea;

• hậu cần;

• xuất khẩu;

• căn cứ quân sự;

• khả năng phóng tên lửa;

• khả năng kiểm soát vùng biển.

XVII. YẾU TỐ KINH TẾ: CUỘC CHIẾN CÓ THỂ ĐƯỢC QUYẾT ĐỊNH BỞI KHẢ NĂNG CHỊU ĐỰNG

Chiến tranh hiện đại không chỉ hỏi:

“Ai có nhiều vũ khí hơn?”

Mà hỏi:

“Ai có thể sản xuất, sửa chữa, tài trợ và thay thế chúng lâu hơn?”

Ukraine có lợi thế ngày càng lớn về:

• công nghệ UAV;

• đổi mới tư nhân;

• hỗ trợ châu Âu;

• hội nhập công nghiệp quốc phòng châu Âu;

• kinh nghiệm chiến trường.

Nga có lợi thế về:

• quy mô;

• tài nguyên;

• công nghiệp quốc phòng;

• chiều sâu lãnh thổ;

• khả năng huy động.

Vì vậy, cuộc chiến có thể tiếp tục là một cuộc cạnh tranh về độ bền chiến lược.

XVIII. NGA ĐANG ĐỐI MẶT VỚI MỘT BÀI TOÁN KHÓ HƠN

Không nên nói rằng nền kinh tế Nga đang sụp đổ.

Nhưng chiến tranh tạo ra một bài toán:

CHI TIÊU QUỐC PHÒNG CAO         + NHU CẦU TUYỂN QUÂN         + CHI PHÍ TÁI TRANG BỊ         + THIỆT HẠI NĂNG LƯỢNG         + TẤN CÔNG UAV         + CÁC LỆNH TRỪNG PHẠT         │         ▼ CHI PHÍ DUY TRÌ CHIẾN TRANH TĂNG

Nếu chi phí tăng trong khi lợi ích lãnh thổ giảm, Moscow sẽ phải cân nhắc lại.

Đó chính là cơ chế mà sức ép chiến lược có thể tạo ra.

XIX. NGOẠI GIAO: MỤC TIÊU KHÔNG PHẢI LÀ “HÒA BÌNH BẰNG MỌI GIÁ”

Một nền hòa bình bền vững cần giải quyết ít nhất năm vấn đề:

1. Chủ quyền Ukraine

Không biến việc sử dụng vũ lực thành cơ chế hợp pháp để thay đổi biên giới.

2. An ninh Ukraine

Một thỏa thuận ngừng bắn không có cơ chế bảo đảm có thể chỉ trở thành thời gian nghỉ để tái vũ trang.

3. Lãnh thổ

Các vấn đề lãnh thổ cần được giải quyết bằng khuôn khổ pháp lý và ngoại giao phù hợp, không chỉ bằng thực tế chiếm đóng.

4. Trách nhiệm

Các vấn đề về tù binh, người bị cưỡng bức di chuyển, tài sản và tội phạm chiến tranh cần được xử lý.

5. Tái thiết

Ukraine cần một chương trình tái thiết dài hạn đủ lớn để biến hòa bình thành tăng trưởng.

XX. MỘT “HÒA BÌNH BỀN VỮNG” CÓ THỂ CÓ CẤU TRÚC NHƯ THẾ NÀO?

Có thể hình dung một mô hình gồm sáu tầng:

             HÒA BÌNH BỀN VỮNG                     │         ┌───────────┼───────────┐         │           │           │      NGỪNG BẮN   AN NINH     PHÁP LÝ         │           │           │         └───────────┼───────────┘                     │                  LÃNH THỔ                     │                  TÁI THIẾT                     │              HỘI NHẬP CHÂU ÂU

Một hiệp định chỉ ngừng tiếng súng nhưng không giải quyết được nguyên nhân chiến tranh có thể không đủ.

Mục tiêu cuối cùng phải là:

Một Ukraine có chủ quyền, có khả năng tự vệ, có nền kinh tế đủ mạnh và có cấu trúc an ninh khiến một cuộc xâm lược tương tự khó tái diễn.

XXI. VAI TRÒ CỦA CHÂU ÂU

Chiến tranh Ukraine ngày càng trở thành vấn đề an ninh châu Âu.

Nếu Ukraine duy trì được năng lực phòng thủ, châu Âu có thêm thời gian để:

• tăng sản xuất quốc phòng;

• củng cố phòng không;

• phát triển UAV;

• tăng năng lực tình báo;

• mở rộng công nghiệp đạn dược;

• xây dựng năng lực răn đe.

Ngược lại, nếu Ukraine bị suy yếu nghiêm trọng, áp lực an ninh lên các nước Đông Âu sẽ tăng.

Vì vậy:

Tương lai an ninh Ukraine và tương lai an ninh châu Âu ngày càng gắn kết.

XXII. MỘT BIẾN SỐ ĐẶC BIỆT: KHẢ NĂNG TỰ SẢN XUẤT VŨ KHÍ CỦA UKRAINE

Đây có thể là một trong những thay đổi quan trọng nhất.

Ukraine không muốn mãi là quốc gia chỉ nhận viện trợ.

Mô hình đang hình thành là:

Ukraine = chiến trường + phòng thí nghiệm + trung tâm đổi mới quốc phòng.

Nếu Ukraine có thể sản xuất quy mô lớn:

• UAV;

• tên lửa;

• hệ thống EW;

• robot mặt đất;

• UAV biển;

• hệ thống phòng không;

• đạn pháo;

thì mức độ phụ thuộc vào viện trợ nước ngoài có thể giảm.

Đây là yếu tố có thể thay đổi chiến tranh dài hạn.

XXIII. BỐN KỊCH BẢN CHO 2027–2030

Không có cơ sở để khẳng định một kịch bản chắc chắn sẽ xảy ra. Nhưng có thể xây dựng bốn khả năng.

KỊCH BẢN 1 — ĐÀM PHÁN SAU KHI CÁN CÂN THAY ĐỔI

Ukraine duy trì phòng thủ, phản công cục bộ và đánh sâu.

Nga nhận thấy lợi ích biên của việc tiếp tục tiến công giảm.

Hai bên bước vào một tiến trình đàm phán thực chất.

Đây là mô hình:

Quân sự → thay đổi cán cân → ngoại giao.

KỊCH BẢN 2 — CHIẾN TRANH ĐÓNG BĂNG

Mặt trận ổn định.

Không bên nào đạt được mục tiêu tối đa.

Một thỏa thuận ngừng bắn được hình thành.

Nhưng vấn đề lãnh thổ vẫn chưa được giải quyết hoàn toàn.

Đây là kịch bản đình chiến chứ chưa chắc là hòa bình cuối cùng.

KỊCH BẢN 3 — UKRAINE TIẾP TỤC GIẢI PHÓNG TỪNG PHẦN LÃNH THỔ

Nếu Ukraine tiếp tục cải thiện:

• UAV;

• phòng không;

• tên lửa;

• hậu cần;

• nhân lực;

• năng lực cơ động;

và Nga không tạo được đột phá, Ukraine có thể từng bước giành lại thêm lãnh thổ.

Nhưng tốc độ sẽ phụ thuộc rất lớn vào viện trợ, nhân lực và khả năng Nga thích nghi.

KỊCH BẢN 4 — CHIẾN TRANH TIẾP TỤC TIÊU HAO

Nga vẫn giữ được năng lực tấn công.

Ukraine vẫn giữ được phòng tuyến.

Không bên nào tạo được bước ngoặt.

Chiến tranh kéo dài thêm nhiều năm.

Đây vẫn là một khả năng thực tế.

XXIV. ĐIỀU GÌ CÓ THỂ TẠO RA BƯỚC NGOẶT THỰC SỰ?

Không phải một trận đánh đơn lẻ.

Một bước ngoặt thực sự có thể xuất hiện khi năm yếu tố cùng hội tụ:

1. Nga mất khả năng tạo đột phá chiến lược.

2. Ukraine duy trì được nguồn nhân lực.

3. Ukraine tiếp tục phát triển vũ khí nội địa.

4. Châu Âu duy trì hỗ trợ dài hạn.

5. Moscow nhận thấy lợi ích của đàm phán lớn hơn lợi ích của chiến tranh.

Đây mới là công thức có thể tạo ra chuyển biến căn bản.

XXV. “THẮNG” KHÔNG NHẤT THIẾT LÀ MỘT TRẬN ĐÁNH

Trong một cuộc chiến hiện đại, thắng lợi chiến lược có thể không giống một cuộc tiến quân năm 1945.

Một kết quả chiến lược có thể được tạo ra qua:

hàng nghìn UAV + hàng trăm cuộc tấn công chính xác + hàng tháng phòng thủ + nhiều chiến dịch phản công nhỏ + sức ép kinh tế + ngoại giao + thời gian.

Đó là lý do chiến tranh Ukraine khó được đánh giá chỉ bằng:

“Hôm nay ai chiếm thêm bao nhiêu kilomet vuông?”

Câu hỏi quan trọng hơn là:

Ai đang thay đổi phương trình chiến tranh theo hướng có lợi cho mình?

XXVI. TRIỂN VỌNG KHÔI PHỤC TOÀN VẸN LÃNH THỔ: ĐÁNH GIÁ CÂN BẰNG

Với dữ liệu hiện tại, có thể rút ra một số kết luận thận trọng.

Điều thứ nhất:

Ukraine chưa ở vị thế có thể tuyên bố chắc chắn rằng toàn bộ lãnh thổ sẽ được khôi phục bằng quân sự trong thời gian ngắn.

Điều thứ hai:

Những thành công tại Lyman cho thấy Ukraine vẫn có khả năng tiến hành phản công có tổ chức và phá vỡ một số kế hoạch tác chiến của Nga. (Critical Threats)

Điều thứ ba:

Nga vẫn duy trì khả năng tiến công mạnh, đặc biệt ở Kostiantynivka và Pokrovsk. (Pravda)

Điều thứ tư:

Ukraine ngày càng có khả năng đánh sâu vào hậu phương Nga, làm tăng chi phí chiến tranh. (AP News)

Điều thứ năm:

Khả năng khôi phục toàn vẹn lãnh thổ sẽ phụ thuộc không chỉ vào chiến trường mà còn vào thời gian, viện trợ, công nghiệp quốc phòng, nhân lực, kinh tế và ngoại giao.

XXVII. MỘT CÔNG THỨC CHIẾN LƯỢC CÓ THỂ TÓM GỌN

             KHẢ NĂNG PHÒNG THỦ                       ×              NĂNG LỰC TẤN CÔNG                       ×              SỨC MẠNH KINH TẾ                       ×              HỖ TRỢ QUỐC TẾ                       ×              THỜI GIAN                       │                       ▼              VỊ THẾ ĐÀM PHÁN                       │                       ▼              HÒA BÌNH BỀN VỮNG

Nếu một trong những yếu tố này sụp đổ, triển vọng sẽ thay đổi.

Nếu cả năm được duy trì, Ukraine có thể tiếp tục cải thiện vị thế của mình.

XXVIII. NHẬN ĐỊNH CUỐI CÙNG

Điều đáng chú ý nhất của tháng 9/2026 không phải là câu hỏi:

“Ukraine đã thắng chưa?”

Câu hỏi đó còn quá sớm.

Câu hỏi quan trọng hơn là:

“Nga có còn khả năng biến ưu thế về quy mô thành một chiến thắng chiến lược hay không, và Ukraine có thể tiếp tục chuyển đổi công nghệ, phòng thủ và phản công cục bộ thành một cán cân mới hay không?”

Các diễn biến gần đây cho thấy câu trả lời đang trở nên phức tạp hơn.

Nga vẫn có sức mạnh rất lớn.

Nga vẫn có thể tiến công.

Nga vẫn có thể gây tổn thất nghiêm trọng cho Ukraine.

Nhưng Ukraine cũng đang chứng minh rằng:

một quốc gia nhỏ hơn về quy mô có thể sử dụng công nghệ, tình báo, UAV, chiến tranh điện tử, tên lửa tầm xa, công nghiệp quốc phòng và sự hỗ trợ quốc tế để làm thay đổi phương trình của một cuộc chiến tưởng như bất cân xứng.

Chiến dịch Vivaldi đặc biệt đáng chú ý vì nó cho thấy một khả năng từng bị nghi ngờ:

Ukraine vẫn có thể tạo ra chuyển động chiến thuật và cơ động cục bộ thay vì chỉ phòng thủ thụ động. (Institute for the Study of War)

Nhưng cũng cần nhìn thẳng vào thực tế:

Con đường từ một thắng lợi chiến thuật đến khôi phục toàn bộ lãnh thổ còn rất dài.

Điều đó sẽ không được quyết định bởi một mùa chiến dịch duy nhất.

Nó sẽ được quyết định bởi khả năng của Ukraine duy trì sức chiến đấu, khả năng của Nga chịu đựng chiến tranh, mức độ hỗ trợ của châu Âu và các đối tác, sự phát triển của công nghệ quân sự, tình trạng của nền kinh tế hai bên và cuối cùng là các lựa chọn chính trị–ngoại giao của Moscow và Kyiv.

XXIX. TỪ CHIẾN TRANH ĐẾN HÒA BÌNH

Một nền hòa bình bền vững không đơn giản là:

“ngừng bắn”.

Nó phải là:

ngừng bắn + an ninh + chủ quyền + pháp lý + tái thiết + bảo đảm quốc tế + khả năng tự vệ.

Và một kết quả bền vững cũng không nhất thiết phải xuất hiện ngay sau một chiến thắng quân sự tuyệt đối.

Nó có thể hình thành qua nhiều bước:

PHÒNG THỦ UKRAINE         ↓ LÀM GIẢM KHẢ NĂNG ĐỘT PHÁ CỦA NGA         ↓ PHẢN CÔNG CÓ CHỌN LỌC         ↓ LÀM SUY YẾU HẬU CẦN VÀ NĂNG LỰC TÁC CHIẾN         ↓ CÂN BẰNG QUÂN SỰ MỚI         ↓ ĐÀM PHÁN THỰC CHẤT         ↓ BẢO ĐẢM AN NINH         ↓ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ LÃNH THỔ         ↓ TÁI THIẾT UKRAINE         ↓ HÒA BÌNH LÂU DÀI

Đó là con đường khó.

Nhưng nó thực tế hơn việc chờ đợi một “trận đánh cuối cùng” quyết định tất cả.

XXX. KẾT LUẬN: CÁNH CỬA HÒA BÌNH CHƯA ĐÓNG

Tháng 9/2026 chưa phải là thời điểm có thể tuyên bố chiến tranh đã kết thúc.

Nhưng nó có thể được xem là một giai đoạn trong đó cấu trúc của cuộc chiến đang thay đổi.

Ukraine đã chứng minh khả năng:

• phòng thủ;

• phản công cục bộ;

• sử dụng UAV quy mô lớn;

• đánh sâu vào hậu phương;

• phá vỡ một số kế hoạch bao vây;

• thích nghi với chiến thuật mới của Nga.

Nga vẫn chứng minh khả năng:

• duy trì áp lực lớn;

• tiến hành các cuộc tấn công liên tục;

• sử dụng hỏa lực tầm xa;

• thích nghi với chiến trường;

• huy động nguồn lực cho một cuộc chiến kéo dài.

Vì vậy, kết luận cân bằng nhất hiện nay là:

Chiến tranh chưa được quyết định, nhưng cán cân không còn bất động.

Và chính sự dịch chuyển của cán cân ấy mới là điều quan trọng.

Nếu Ukraine tiếp tục duy trì khả năng phòng thủ, phát triển công nghiệp quốc phòng, khai thác lợi thế công nghệ và duy trì sự hỗ trợ quốc tế, thì khả năng đạt được một vị thế đàm phán tốt hơn là một triển vọng thực tế.

Việc khôi phục toàn vẹn lãnh thổ vẫn là một mục tiêu khó khăn và chưa thể định lượng chắc chắn về thời gian hay phương thức.

Nhưng chiến trường tháng 9/2026 cho thấy một điều có ý nghĩa sâu sắc:

Cuộc chiến chưa kết thúc — nhưng tương lai của nó không còn được quyết định chỉ bởi quy mô quân đội Nga.

Công nghệ, khả năng thích nghi, sức chịu đựng kinh tế, liên minh quốc tế và năng lực duy trì một cuộc chiến dài hạn đang ngày càng trở thành những yếu tố quyết định.

Và nếu cuối cùng một nền hòa bình được thiết lập, giá trị của hòa bình ấy sẽ không chỉ nằm ở việc tiếng súng ngừng lại.

Nó sẽ nằm ở việc Ukraine có thể bước ra khỏi cuộc chiến với:

chủ quyền được bảo vệ, một nền kinh tế có thể phục hồi, năng lực tự vệ mạnh, vị thế quốc tế vững chắc và một cấu trúc an ninh đủ đáng tin cậy để chiến tranh không tái diễn.

Đó mới là thước đo cuối cùng của một hòa bình bền vững.

Tôi đã cố ý làm phần kết lạc quan nhưng không khẳng định trước kết quả quân sự. Điểm quan trọng nhất được cập nhật là Vivaldi hiện có cơ sở nguồn mở khá mạnh về việc Ukraine đã giành lại ít nhất khoảng 125 km² ở phía bắc Lyman, trong khi mặt trận Kostiantynivka–Pokrovsk vẫn cực kỳ căng thẳng. (Institute for the Study of War)

Dưới đây là phiên bản tiếng Việt hoàn chỉnh, dài hơn, giàu tính phân tích và có chiều sâu chiến lược hơn, nhưng vẫn phân biệt rõ giữa diễn biến đã được xác nhận, tuyên bố của các bên và những khả năng chưa thể kết luận.

UKRAINE 2026 — BƯỚC NGOẶT CHIẾN LƯỢC

Từ chiến tranh tiêu hao đến triển vọng khôi phục toàn vẹn lãnh thổ và một nền hòa bình bền vững

Phân tích chiến trường, địa chính trị, kinh tế và ngoại giao — tháng 9/2026

I. MỞ ĐẦU: MỘT CUỘC CHIẾN ĐANG BƯỚC VÀO GIAI ĐOẠN MỚI

Cuộc chiến Nga–Ukraine đã kéo dài hơn bốn năm kể từ cuộc xâm lược toàn diện tháng 2/2022.

Trong khoảng thời gian đó, chiến trường đã nhiều lần thay đổi hình dạng.

Năm 2022 chứng kiến cuộc tấn công quy mô lớn của Nga và thất bại của Moscow trong việc nhanh chóng kiểm soát Kyiv.

Năm 2022–2023, Ukraine tiến hành những cuộc phản công quan trọng tại Kharkiv và Kherson.

Năm 2023–2025, chiến tranh chuyển mạnh sang tiêu hao: pháo binh, UAV, bom dẫn đường, chiến hào, mìn, tên lửa và các cuộc tấn công liên tục.

Đến năm 2026, một đặc điểm mới ngày càng rõ:

Cuộc chiến không còn chỉ là cuộc đối đầu giữa hai quân đội trên một đường chiến tuyến cố định. Nó đang trở thành cuộc cạnh tranh tổng hợp giữa công nghệ, công nghiệp quốc phòng, năng lực huy động, hậu cần, kinh tế, tình báo, sức chịu đựng xã hội và ngoại giao.

Đây là điểm đặc biệt quan trọng.

Nga vẫn sở hữu nguồn lực quân sự rất lớn.

Ukraine vẫn phải đối mặt với sức ép cực kỳ nghiêm trọng.

Nhưng Ukraine cũng đang chứng minh rằng họ có thể sử dụng công nghệ, UAV, chiến tranh điện tử, tình báo, hỏa lực chính xác và các chiến dịch phản công có chọn lọc để làm thay đổi cục diện ở những khu vực quan trọng.

Những diễn biến tại Lyman, Kostiantynivka, Pokrovsk, Sumy và sâu trong lãnh thổ Nga cho thấy chiến tranh đang bước vào một giai đoạn trong đó khả năng thích nghi có thể quan trọng không kém quy mô quân đội.

II. TÓM TẮT CHIẾN LƯỢC

Có thể khái quát tình hình hiện nay bằng sáu nhận định:

1. Nga chưa thất bại về quân sự

Nga vẫn có khả năng duy trì các cuộc tấn công quy mô lớn, sử dụng pháo binh, UAV, tên lửa, bom dẫn đường và lực lượng mặt đất.

2. Nhưng Nga chưa đạt được một đột phá chiến lược quyết định

Mặc dù tiếp tục gây sức ép ở nhiều khu vực, Nga chưa tạo ra một cuộc đột phá đủ lớn để làm sụp đổ toàn bộ hệ thống phòng thủ Ukraine.

3. Ukraine đang chuyển từ phòng thủ thụ động sang phòng thủ chủ động

Ukraine không chỉ cố giữ trận tuyến mà còn tìm cách phá hậu cần, đánh sâu, tiêu diệt các trung tâm chỉ huy và tiến hành phản công cục bộ.

4. Lyman là một ví dụ quan trọng

Các đánh giá nguồn mở cho thấy Ukraine đã giành lại một khu vực đáng kể ở phía bắc Lyman, làm gián đoạn một phần kế hoạch bao vây rộng hơn của Nga đối với tuyến phòng thủ Donetsk.

5. Chiều sâu lãnh thổ Nga không còn hoàn toàn an toàn

Các cuộc tấn công bằng UAV và tên lửa của Ukraine đang buộc Nga phải dành nhiều nguồn lực hơn cho phòng không, bảo vệ cơ sở hạ tầng và phân tán các cơ sở quân sự.

6. Cửa sổ ngoại giao vẫn tồn tại nhưng chưa có hòa bình

Một số phát biểu từ Moscow cho thấy Nga vẫn muốn duy trì khả năng đàm phán, nhưng điều đó chưa đồng nghĩa với việc Moscow chấp nhận rút khỏi toàn bộ lãnh thổ Ukraine bị chiếm đóng.

Vì vậy, nhận định thận trọng nhất là:

Chiến tranh chưa được quyết định, nhưng cán cân chiến lược đang tiếp tục dịch chuyển và khả năng Ukraine tạo ra một vị thế đàm phán mạnh hơn là điều cần được xem xét nghiêm túc.

III. TUYÊN BỐ CỦA PUTIN: DẤU HIỆU HÒA BÌNH HAY MỘT NƯỚC CỜ NGOẠI GIAO?

Một trong những diễn biến đáng chú ý là phát biểu của Tổng thống Vladimir Putin rằng cuộc chiến đang tiến gần đến hồi kết nhưng ông không đưa ra thời hạn cụ thể.

Không nên diễn giải câu nói này như một lời thừa nhận rằng Nga đã thất bại.

Cũng không nên coi đó là bằng chứng chắc chắn rằng Moscow sắp rút quân.

Một tuyên bố như vậy có thể phục vụ nhiều mục tiêu cùng lúc.

Thứ nhất: chuẩn bị dư luận cho khả năng đàm phán

Sau nhiều năm chiến tranh, Moscow có thể muốn tạo không gian chính trị cho một tiến trình thương lượng.

Thứ hai: tác động đến phương Tây

Nếu Nga tạo được hình ảnh rằng chiến tranh “sắp kết thúc”, một số chính phủ phương Tây có thể chịu áp lực muốn thúc đẩy ngừng bắn nhanh chóng.

Thứ ba: kiểm soát thông điệp trong nước

Kremlin có thể muốn duy trì thông điệp rằng chiến tranh vẫn nằm trong khả năng kiểm soát và cuối cùng sẽ kết thúc theo các điều kiện có lợi cho Nga.

Thứ tư: tác động đến Kyiv

Thông điệp rằng chiến tranh đang tiến gần hồi kết có thể nhằm tạo áp lực để Ukraine chấp nhận đàm phán trước khi cán cân chiến trường thay đổi thêm.

Vì vậy, câu hỏi quan trọng không phải là:

“Putin nói chiến tranh sắp kết thúc — vậy có phải Nga đã yếu?”

Mà là:

“Tại sao Moscow lựa chọn đưa thông điệp này vào thời điểm hiện tại, trong khi các hoạt động quân sự vẫn tiếp diễn với cường độ cao?”

Đó mới là câu hỏi chiến lược.

IV. LYMAN VÀ CHIẾN DỊCH “VIVALDI”: MỘT THAY ĐỔI ĐÁNG CHÚ Ý

Hướng Lyman có ý nghĩa đặc biệt vì nó liên quan trực tiếp đến hệ thống phòng thủ ở miền đông Ukraine.

Theo đánh giá của Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), Ukraine đã giành lại ít nhất khoảng 125 km² ở phía bắc Lyman và qua đó làm gián đoạn một phần kế hoạch của Nga nhằm tạo thế bao vây đối với tuyến phòng thủ Donetsk.

Điểm quan trọng không chỉ nằm ở diện tích.

Nó nằm ở địa hình chiến lược.

Nếu Nga có thể đồng thời gây sức ép từ:

• Lyman ở phía bắc;

• Kostiantynivka ở trung tâm;

• Pokrovsk ở phía tây nam;

thì Moscow có thể tìm cách tạo một thế gọng kìm lớn.

Nhưng khi Ukraine phản công tại Lyman, hình học của kế hoạch đó thay đổi.

Sơ đồ:

                       PHÍA BẮC                           │                           ▼                        LYMAN                           │                     SLOVIANSK                           │                     KRAMATORSK                           │                  KOSTIANTYNIVKA                           │                        POKROVSK                           │                        PHÍA NAM

Nếu một trong những gọng kìm bị phá vỡ, toàn bộ kế hoạch bao vây trở nên phức tạp hơn.

Đó là lý do tại sao một cuộc phản công có diện tích không quá lớn vẫn có thể có tác động chiến lược vượt xa con số kilomet vuông.

V. BÀI HỌC LỚN NHẤT CỦA VIVALDI: CÔNG NGHỆ ĐANG THAY ĐỔI CÁCH TIẾN HÀNH CHIẾN TRANH

Điểm nổi bật của chiến tranh Ukraine năm 2026 không chỉ là xe tăng hay pháo binh.

Đó là sự kết hợp:

UAV + AI + tình báo + chiến tranh điện tử + robot mặt đất + hỏa lực chính xác + lực lượng cơ động.

Một đơn vị có thể phát hiện mục tiêu bằng UAV.

Dữ liệu được truyền gần như tức thời.

Một hệ thống điều khiển có thể xác định mục tiêu.

UAV tấn công hoặc pháo binh xử lý mục tiêu.

Robot có thể tiến vào khu vực nguy hiểm.

Bộ binh chỉ tiến lên sau khi đối phương đã bị suy yếu.

Điều này tạo ra một mô hình:

“Máy móc đi trước — con người đi sau.”

Đây là sự thay đổi rất lớn so với các cuộc chiến tranh thế kỷ XX.

VI. TỪ “NGƯỜI LÍNH XUNG PHONG” ĐẾN “HỆ SINH THÁI KHÔNG NGƯỜI LÁI”

Ukraine đang trở thành một trong những nơi thử nghiệm chiến tranh không người lái tiên tiến nhất thế giới.

UAV hiện được sử dụng cho:

• trinh sát;

• điều chỉnh pháo binh;

• tấn công bộ binh;

• săn xe tăng;

• phá radar;

• phá kho đạn;

• tấn công hậu cần;

• đánh sân bay;

• tấn công nhà máy;

• chiến tranh điện tử;

• giám sát chiến trường.

UAV biển được sử dụng để gây sức ép lên lực lượng hải quân Nga.

Robot mặt đất có thể vận chuyển đạn, tiếp tế hoặc tham gia chiến đấu.

Điều đó tạo nên một hệ thống chiến đấu mới:

        VỆ TINH            ↓         TÌNH BÁO            ↓          UAV            ↓       AI / PHÂN TÍCH            ↓       CHỈ ĐỊNH MỤC TIÊU            ↓     ┌──────┼──────┐     ↓      ↓      ↓    UAV   PHÁO   TÊN LỬA     ↓      ↓      ↓        ĐỐI PHƯƠNG            ↓      ROBOT / BỘ BINH

Nếu mô hình này tiếp tục phát triển, chiến tranh tương lai sẽ ngày càng ít phụ thuộc vào việc đưa số lượng lớn binh sĩ trực tiếp vào vùng hỏa lực nguy hiểm.

VII. CHIẾN TRANH ĐÃ ĐI VÀO CHIỀU SÂU CỦA NGA

Một trong những thay đổi quan trọng nhất là Ukraine ngày càng có khả năng tấn công sâu vào lãnh thổ Nga.

Các mục tiêu có thể bao gồm:

• kho nhiên liệu;

• nhà máy lọc dầu;

• căn cứ không quân;

• kho đạn;

• cơ sở UAV;

• trung tâm chỉ huy;

• radar;

• hệ thống phòng không;

• tuyến đường sắt;

• cơ sở hậu cần.

AP đưa tin về một chiến dịch quy mô lớn của Ukraine sử dụng hơn 1.000 UAV trong tháng 9/2026.

Điều này không có nghĩa Ukraine đã kiểm soát bầu trời Nga.

Nhưng nó có ý nghĩa chiến lược rất rõ:

Nga buộc phải dành ngày càng nhiều nguồn lực để bảo vệ chính lãnh thổ của mình.

Đây là hiệu ứng phân tán lực lượng.

Một hệ thống phòng không được đưa về Moscow không thể đồng thời bảo vệ một căn cứ ở Crimea.

Một đơn vị được dùng để bảo vệ nhà máy lọc dầu không thể được triển khai trên mặt trận.

Một kho nhiên liệu bị phá hủy không chỉ là một mục tiêu bị mất.

Nó có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền đối với hậu cần.

VIII. “ĐÁNH SÂU” KHÔNG NHẰM CHIẾM NƯỚC NGA

Đây là điểm cần phân biệt.

Mục tiêu chiến lược của các cuộc tấn công tầm sâu không nhất thiết là chiếm lãnh thổ Nga.

Mục tiêu có thể là:

làm giảm khả năng Nga sử dụng chiều sâu chiến lược của mình để duy trì chiến tranh.

Đây là khái niệm hoàn toàn khác.

Ukraine không cần chiếm Moscow để gây áp lực lên Moscow.

Nếu Ukraine có thể khiến Nga phải:

• phân tán máy bay;

• phân tán kho đạn;

• di chuyển nhà máy;

• tăng phòng không;

• thay đổi tuyến hậu cần;

• bảo vệ nhà máy năng lượng;

thì chi phí của chiến tranh tăng lên.

IX. KOSTIANTYNIVKA VÀ POKROVSK: NƠI UKRAINE VẪN PHẢI PHÒNG THỦ QUYẾT LIỆT

Tuy nhiên, sẽ là sai lầm nếu chỉ nhìn vào những thành công của Ukraine.

Ngày 24/9/2026, Ukraine báo cáo hàng trăm cuộc giao tranh trong vòng 24 giờ.

Riêng:

• hướng Kostiantynivka: 30 cuộc tấn công;

• hướng Pokrovsk: 23 cuộc tấn công;

• hướng Lyman: 15 cuộc tấn công.

Những con số này cho thấy Nga vẫn duy trì áp lực đáng kể.

Vì vậy, bức tranh chính xác không phải là:

“Nga đang rút lui trên toàn mặt trận.”

Mà là:

“Nga vẫn tiến công mạnh ở một số hướng, trong khi Ukraine đã có khả năng phản công và phá vỡ kế hoạch của Nga ở một số khu vực khác.”

Đây là một cuộc chiến nhiều tầng.

X. SUMY VÀ CHIẾN THUẬT ĐƯỜNG ỐNG: CUỘC CHIẾN CỦA SỰ THÍCH NGHI

Một diễn biến đặc biệt cho thấy mức độ sáng tạo của chiến tranh hiện đại là việc Nga tìm cách sử dụng đường ống khí đốt Urengoy–Pomary–Uzhhorod để đưa lực lượng nhỏ vào khu vực Sumy.

Đường ống từng phục vụ vận chuyển khí đốt.

Giờ đây, một phần hạ tầng cũ trở thành không gian tác chiến.

Điều đó cho thấy:

Trong chiến tranh hiện đại, mọi không gian đều có thể trở thành không gian quân sự.

Đường hầm.

Đường ống.

Mạng viễn thông.

Không gian mạng.

Vệ tinh.

Biển.

Không phận.

Nhà máy.

Ga đường sắt.

Không còn ranh giới rõ ràng giữa “mặt trận” và “hậu phương”.

XI. NGA CÓ ĐANG SUY YẾU?

Câu trả lời cần chính xác.

Có những dấu hiệu cho thấy Nga đang chịu áp lực ngày càng lớn.

Nhưng chưa có cơ sở để kết luận:

“Nga sắp sụp đổ.”

Nga vẫn có:

• dân số lớn;

• nguồn tài nguyên;

• nền công nghiệp quốc phòng;

• kho vũ khí;

• khả năng huy động;

• khả năng sản xuất UAV;

• tên lửa;

• bom dẫn đường;

• pháo binh;

• chiều sâu lãnh thổ.

Nga cũng đã chứng minh khả năng thích nghi.

Vì vậy, vấn đề không phải là:

“Nga còn mạnh hay không?”

Mà là:

“Nga có thể chuyển sức mạnh đó thành một chiến thắng chiến lược với chi phí mà nền kinh tế và xã hội Nga có thể tiếp tục chịu đựng hay không?”

Đây là câu hỏi khó hơn.

XII. CHIẾN TRANH TIÊU HAO: AI CÓ THỂ CHỊU ĐỰNG LÂU HƠN?

Chiến tranh hiện đại là một bài toán về sức chịu đựng.

Có thể hình dung:

SỨC MẠNH QUÂN SỰ        × KHẢ NĂNG SẢN XUẤT        × NHÂN LỰC        × TÀI CHÍNH        × CÔNG NGHỆ        × ĐỒNG MINH        × Ý CHÍ XÃ HỘI        = SỨC CHIẾN LƯỢC

Nga có lợi thế về quy mô.

Ukraine có lợi thế về đổi mới chiến trường và mạng lưới hỗ trợ quốc tế.

Châu Âu có tiềm lực kinh tế rất lớn.

Mỹ có năng lực công nghệ, tình báo và quân sự đặc biệt lớn.

Do đó, cuộc chiến không đơn thuần là:

Nga vs. Ukraine.

Nó là một cuộc cạnh tranh rộng hơn giữa các hệ thống kinh tế, công nghệ và liên minh.

XIII. CHIẾN TRƯỜNG KINH TẾ: MỘT MẶT TRẬN KHÔNG CÓ TIẾNG SÚNG

Một nhà máy lọc dầu bị phá hủy.

Một tuyến đường sắt bị gián đoạn.

Một kho nhiên liệu bị mất.

Một nhà máy quốc phòng phải chuyển địa điểm.

Một hệ thống phòng không phải được triển khai để bảo vệ cơ sở dân sự.

Mỗi sự kiện đều tạo ra chi phí.

Đó là lý do chiến tranh kinh tế có thể tạo hiệu ứng tích lũy.

Ukraine không nhất thiết phải phá hủy nền kinh tế Nga.

Chỉ cần làm cho:

chi phí duy trì chiến tranh tăng nhanh hơn khả năng chuyển hóa nguồn lực thành lợi ích quân sự.

Nếu điều đó xảy ra trong thời gian dài, cán cân chiến lược có thể thay đổi.

XIV. CRIMEA: TRUNG TÂM CỦA BÀI TOÁN CHIẾN LƯỢC

Crimea vẫn là một trong những vấn đề khó nhất.

Đối với Nga, Crimea có giá trị:

• quân sự;

• hải quân;

• hậu cần;

• không quân;

• chính trị;

• biểu tượng.

Đối với Ukraine, Crimea là lãnh thổ được quốc tế công nhận thuộc Ukraine.

Nhưng việc khôi phục quyền kiểm soát Crimea bằng quân sự là nhiệm vụ đặc biệt khó khăn.

Vì vậy, một chiến lược dài hạn không nhất thiết phải bắt đầu bằng câu hỏi:

“Làm thế nào chiếm lại Crimea ngay lập tức?”

Mà có thể bắt đầu bằng:

“Làm thế nào làm giảm dần giá trị quân sự của Crimea đối với Nga?”

Nếu Ukraine có thể:

• làm gián đoạn hậu cần;

• làm suy yếu căn cứ;

• hạn chế hoạt động hải quân;

• đe dọa sân bay;

• làm giảm khả năng tiếp tế;

thì giá trị quân sự của Crimea đối với Nga có thể thay đổi.

XV. BIỂN ĐEN: CHIẾN TRƯỜNG CỦA CÔNG NGHỆ

Ukraine không cần xây dựng một hạm đội truyền thống ngang bằng Nga để gây ảnh hưởng trên Biển Đen.

UAV biển và tên lửa chống hạm đã tạo ra một mô hình mới.

Có thể gọi đó là:

“Hạm đội không người lái.”

Một phương tiện không người lái có thể có giá thấp hơn rất nhiều so với một chiến hạm.

Nếu một hệ thống giá rẻ có thể buộc một chiến hạm hàng trăm triệu USD phải rút lui hoặc thay đổi hoạt động, phương trình kinh tế đã thay đổi.

Đây là một trong những bài học lớn nhất của chiến tranh Ukraine:

Công nghệ rẻ có thể buộc công nghệ đắt phải phòng thủ.

XVI. UKRAINE CÓ THỂ KHÔI PHỤC TOÀN VẸN LÃNH THỔ KHÔNG?

Đây là câu hỏi khó nhất.

Cần tránh hai thái cực.

Một bên nói:

“Ukraine chắc chắn sẽ giải phóng toàn bộ lãnh thổ.”

Bên kia nói:

“Ukraine không thể lấy lại bất cứ lãnh thổ nào.”

Cả hai đều vượt quá những gì dữ liệu hiện tại cho phép kết luận.

Thực tế phức tạp hơn.

Ukraine đã chứng minh khả năng:

• giữ các thành phố chiến lược;

• phản công;

• phá hậu cần;

• đánh sâu;

• sử dụng UAV quy mô lớn;

• phát triển công nghiệp quốc phòng;

• thích nghi nhanh.

Nhưng Nga vẫn có:

• nguồn lực;

• nhân lực;

• hỏa lực;

• công nghiệp;

• khả năng duy trì chiến tranh.

Do đó:

Khả năng khôi phục toàn vẹn lãnh thổ vẫn tồn tại như một mục tiêu chiến lược, nhưng thời gian và phương thức đạt mục tiêu đó chưa thể xác định chắc chắn.

Điều này rất quan trọng.

XVII. KHÔI PHỤC LÃNH THỔ KHÔNG NHẤT THIẾT CHỈ LÀ MỘT CUỘC PHẢN CÔNG

Có một cách nhìn khác.

Toàn vẹn lãnh thổ có thể được khôi phục qua nhiều tầng:

Tầng 1 — Quân sự

Lấy lại lãnh thổ khi điều kiện cho phép.

Tầng 2 — Ngoại giao

Không công nhận việc sử dụng vũ lực để thay đổi biên giới.

Tầng 3 — Pháp lý

Duy trì nguyên tắc chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ trong hệ thống quốc tế.

Tầng 4 — Kinh tế

Tạo khả năng tái thiết và phục hồi.

Tầng 5 — An ninh

Bảo đảm Ukraine đủ mạnh để không bị xâm lược lần nữa.

Như vậy:

“Khôi phục toàn vẹn lãnh thổ” là một quá trình chiến lược dài hạn, không nhất thiết chỉ là một chiến dịch quân sự duy nhất.

XVIII. HÒA BÌNH KHÔNG THỂ CHỈ LÀ “NGỪNG BẮN”

Một trong những bài học quan trọng nhất của lịch sử là:

ngừng bắn không đồng nghĩa với hòa bình.

Một thỏa thuận hòa bình bền vững cần giải quyết nhiều vấn đề.

1. Chủ quyền

Ukraine phải có địa vị quốc tế rõ ràng.

2. An ninh

Ukraine phải có khả năng tự vệ.

3. Biên giới

Vấn đề lãnh thổ phải có cơ chế pháp lý và ngoại giao.

4. Tù binh

Phải giải quyết việc trao trả tù binh và người bị giam giữ.

5. Người dân

Phải giải quyết vấn đề người bị di dời và những người bị ảnh hưởng bởi chiến tranh.

6. Trách nhiệm

Các cáo buộc về tội phạm chiến tranh cần được xử lý thông qua các cơ chế pháp lý phù hợp.

7. Tái thiết

Ukraine cần một chương trình tái thiết quy mô lớn.

8. Bảo đảm hòa bình

Phải có cơ chế khiến việc tái khởi động chiến tranh trở nên khó khăn hơn.

XIX. MỘT KIẾN TRÚC HÒA BÌNH MỚI CHO UKRAINE

Có thể hình dung:

                 HÒA BÌNH BỀN VỮNG                          │         ┌────────────────┼────────────────┐         │                │                │       AN NINH          CHỦ QUYỀN        PHÁP LÝ         │                │                │         └────────────────┼────────────────┘                          │                       LÃNH THỔ                          │                       TÁI THIẾT                          │                  HỘI NHẬP CHÂU ÂU                          │                  PHỤC HỒI KINH TẾ

Một thỏa thuận chỉ ngừng tiếng súng nhưng không giải quyết được cấu trúc an ninh có thể không đủ để ngăn chiến tranh tái diễn.

Một nền hòa bình thực sự phải tạo ra một Ukraine an toàn hơn, mạnh hơn và có khả năng tự vệ hơn trước chiến tranh.

XX. VAI TRÒ CỦA CHÂU ÂU

Tương lai Ukraine ngày càng gắn chặt với tương lai an ninh châu Âu.

Nếu Ukraine duy trì được khả năng phòng thủ, châu Âu có thêm thời gian để:

• tăng sản xuất quốc phòng;

• phát triển phòng không;

• mở rộng năng lực UAV;

• tăng sản xuất đạn dược;

• củng cố năng lực tình báo;

• xây dựng mạng lưới phòng thủ phía đông;

• phát triển công nghiệp quốc phòng chung.

Điều này tạo ra một phương trình mới:

An ninh Ukraine + năng lực quốc phòng châu Âu = sức răn đe châu Âu mạnh hơn.

XXI. UKRAINE CÓ THỂ TRỞ THÀNH “SIÊU CƯỜNG CÔNG NGHỆ QUỐC PHÒNG”

Đây có thể là một kết quả lâu dài rất đáng chú ý.

Ukraine đã có kinh nghiệm thực chiến với:

• UAV;

• AI;

• robot;

• chiến tranh điện tử;

• tên lửa;

• tình báo chiến trường;

• hệ thống không người lái.

Nếu sau chiến tranh Ukraine biến kinh nghiệm này thành ngành công nghiệp quốc phòng quy mô lớn, Ukraine có thể trở thành một trong những trung tâm công nghệ quốc phòng quan trọng của châu Âu.

Một Ukraine như vậy sẽ không chỉ là:

“quốc gia cần được bảo vệ.”

Mà có thể trở thành:

“quốc gia cung cấp công nghệ và năng lực quốc phòng cho châu Âu.”

Đây là một sự chuyển đổi chiến lược rất quan trọng.

XXII. BỐN KỊCH BẢN CHO GIAI ĐOẠN 2027–2030

Không thể biết chắc kịch bản nào sẽ xảy ra.

Nhưng có thể xây dựng bốn hướng chính.

KỊCH BẢN 1: ĐÀM PHÁN SAU KHI CÁN CÂN THAY ĐỔI

Ukraine duy trì phòng thủ.

Nga không đạt đột phá.

Ukraine tiếp tục phản công cục bộ và đánh sâu.

Chi phí chiến tranh của Nga tăng.

Hai bên bước vào đàm phán thực chất.

KỊCH BẢN 2: NGỪNG BẮN NHƯNG CHƯA CÓ HÒA BÌNH CUỐI CÙNG

Mặt trận ổn định.

Hai bên đồng ý ngừng bắn.

Nhưng vấn đề lãnh thổ vẫn chưa được giải quyết.

Đây sẽ là:

đình chiến, không nhất thiết là hòa bình cuối cùng.

KỊCH BẢN 3: UKRAINE TIẾP TỤC GIÀNH LẠI TỪNG KHU VỰC

Nếu Ukraine duy trì được:

• nhân lực;

• viện trợ;

• sản xuất quốc phòng;

• UAV;

• phòng không;

• tên lửa;

• hậu cần;

thì các cuộc phản công cục bộ có thể tiếp tục.

Lãnh thổ được khôi phục từng bước thay vì bằng một chiến dịch duy nhất.

KỊCH BẢN 4: CHIẾN TRANH TIÊU HAO KÉO DÀI

Nga vẫn có khả năng tiến công.

Ukraine vẫn giữ được phòng tuyến.

Không bên nào tạo được bước ngoặt.

Chiến tranh tiếp tục trong nhiều năm.

Đây cũng là một khả năng không thể loại trừ.

XXIII. NĂM YẾU TỐ CÓ THỂ TẠO RA BƯỚC NGOẶT

Một bước ngoặt thực sự có thể xuất hiện nếu năm yếu tố đồng thời hội tụ:

1. Nga không đạt được đột phá chiến lược.

2. Ukraine duy trì được nhân lực và năng lực phòng thủ.

3. Công nghiệp quốc phòng Ukraine tiếp tục tăng trưởng.

4. Châu Âu duy trì hỗ trợ lâu dài.

5. Moscow nhận thấy lợi ích của đàm phán tăng lên so với lợi ích của việc tiếp tục chiến tranh.

Không yếu tố nào trong năm yếu tố này tự nó đủ để quyết định chiến tranh.

Nhưng sự kết hợp của chúng có thể làm thay đổi đáng kể cán cân.

XXIV. MỘT “CHIẾN THẮNG” CÓ THỂ ĐƯỢC HIỂU THEO CÁCH KHÁC

Trong thế kỷ XX, người ta thường nghĩ đến chiến thắng bằng:

chiếm thủ đô → đánh bại quân đội → ký đầu hàng.

Chiến tranh Ukraine có thể không kết thúc theo mô hình đó.

Một kết quả chiến lược có thể hình thành từ:

• giữ vững chủ quyền;

• ngăn đối phương đạt mục tiêu tối đa;

• khôi phục từng phần lãnh thổ;

• làm giảm khả năng tiếp tục chiến tranh;

• xây dựng một nền kinh tế mạnh;

• củng cố năng lực phòng thủ;

• đạt được các bảo đảm an ninh;

• hội nhập sâu hơn với châu Âu.

Vì vậy:

Chiến thắng chiến lược không nhất thiết phải là một ngày duy nhất trên lịch sử. Nó có thể là một quá trình.

XXV. ĐIỀU QUAN TRỌNG NHẤT: KHÔNG ĐƯỢC ĐÁNH GIÁ CHIẾN TRANH CHỈ BẰNG BẢN ĐỒ

Bản đồ rất quan trọng.

Nhưng bản đồ chỉ là một phần.

Cần đồng thời theo dõi:

Quân sự

Ai kiểm soát lãnh thổ?

Hậu cần

Ai có khả năng tiếp tế?

Công nghiệp

Ai sản xuất vũ khí nhanh hơn?

Công nghệ

Ai đổi mới nhanh hơn?

Kinh tế

Ai có thể tài trợ chiến tranh lâu hơn?

Nhân lực

Ai có thể duy trì quân đội?

Ngoại giao

Ai duy trì được liên minh?

Chính trị

Ai có khả năng duy trì quyết tâm?

Đây mới là toàn bộ chiến tranh.

XXVI. TRIỂN VỌNG KHÔI PHỤC TOÀN VẸN LÃNH THỔ

Một đánh giá cân bằng cần bắt đầu từ ba sự thật cùng lúc.

Sự thật thứ nhất

Ukraine đã chứng minh rằng họ vẫn có khả năng phản công và giành lại lãnh thổ.

Các diễn biến ở Lyman là bằng chứng đáng chú ý.

Sự thật thứ hai

Nga vẫn duy trì khả năng tấn công mạnh.

Kostiantynivka và Pokrovsk cho thấy áp lực này chưa biến mất.

Sự thật thứ ba

Cuộc chiến đang chuyển từ cuộc cạnh tranh đơn thuần về lãnh thổ sang cuộc cạnh tranh về:

công nghệ + sản xuất + nhân lực + hậu cần + kinh tế + liên minh + thời gian.

Do đó:

Triển vọng khôi phục toàn vẹn lãnh thổ không thể được đánh giá chỉ bằng tình hình của một tuần hoặc một tháng.

Nó phải được đánh giá bằng khả năng duy trì sức mạnh chiến lược trong nhiều năm.

XXVII. MỘT CÔNG THỨC CHIẾN LƯỢC CHO UKRAINE

Có thể tóm tắt toàn bộ chiến lược bằng công thức:

PHÒNG THỦ VỮNG CHẮC         + CÔNG NGHỆ QUÂN SỰ         + UAV / AI / ROBOT         + ĐÁNH SÂU HẬU CẦN         + PHẢN CÔNG CÓ CHỌN LỌC         + CÔNG NGHIỆP QUỐC PHÒNG         + HỖ TRỢ CHÂU ÂU         + NGOẠI GIAO         ↓ THAY ĐỔI CÁN CÂN         ↓ VỊ THẾ ĐÀM PHÁN         ↓ HÒA BÌNH BỀN VỮNG

Đây là một chiến lược dài hạn.

Không có “phép màu”.

Không có một trận đánh duy nhất.

Không có một vũ khí duy nhất.

Sức mạnh nằm ở hệ thống.

XXVIII. TỪ “CHIẾN TRANH” ĐẾN “HÒA BÌNH CÓ THỂ DUY TRÌ”

Mục tiêu cuối cùng không nên chỉ là:

“Nga ngừng bắn.”

Mục tiêu dài hạn phải là:

“Một cuộc chiến tương tự không thể dễ dàng tái diễn.”

Điều đó đòi hỏi Ukraine phải có:

• quân đội mạnh;

• công nghiệp quốc phòng mạnh;

• nền kinh tế phục hồi;

• hệ thống phòng không;

• năng lực UAV;

• an ninh năng lượng;

• hạ tầng hiện đại;

• quan hệ sâu rộng với châu Âu;

• cơ chế bảo đảm an ninh đáng tin cậy.

Một Ukraine mạnh hơn sau chiến tranh sẽ là một trong những bảo đảm quan trọng nhất cho hòa bình.

XXIX. UKRAINE SAU CHIẾN TRANH: CƠ HỘI TÁI SINH

Một khía cạnh thường bị bỏ qua là:

Ukraine sau chiến tranh có thể trở thành một quốc gia rất khác Ukraine trước chiến tranh.

Một chương trình tái thiết quy mô lớn có thể tập trung vào:

• năng lượng sạch;

• điện hạt nhân;

• đường sắt;

• cảng biển;

• công nghệ;

• AI;

• sản xuất quốc phòng;

• nông nghiệp hiện đại;

• logistics;

• công nghiệp chế tạo;

• cơ sở hạ tầng số.

Ukraine có thể trở thành:

một cầu nối giữa châu Âu và không gian kinh tế phía đông.

Nếu kết hợp được:

nhân lực + công nghệ + vốn châu Âu + kinh nghiệm chiến tranh + công nghiệp quốc phòng,

Ukraine có khả năng xây dựng một mô hình kinh tế mới.

XXX. KẾT LUẬN: MỘT CHƯƠNG MỚI ĐANG MỞ RA

Tháng 9/2026 chưa phải là thời điểm có thể nói rằng chiến tranh đã kết thúc.

Cũng chưa có cơ sở để khẳng định chắc chắn Ukraine sẽ khôi phục toàn bộ lãnh thổ bằng quân sự.

Nhưng có một điều có thể nhận thấy rõ:

Cán cân chiến tranh không đứng yên.

Ukraine đang thích nghi.

Nga đang thích nghi.

Công nghệ đang thay đổi chiến trường.

Châu Âu đang phải suy nghĩ lại về an ninh.

Công nghiệp quốc phòng đang trở thành yếu tố chiến lược.

UAV đang làm thay đổi cách tiến hành chiến tranh.

Và ngoại giao vẫn đang tìm kiếm một lối ra.

Những diễn biến tại Lyman cho thấy Ukraine vẫn có khả năng tiến hành các chiến dịch phản công có tổ chức.

Những cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Nga cho thấy chiều sâu chiến lược của Nga không còn tuyệt đối an toàn.

Những cuộc tấn công liên tục của Nga tại Kostiantynivka và Pokrovsk cho thấy Moscow vẫn có khả năng gây sức ép rất lớn.

Tất cả những điều đó dẫn đến một kết luận quan trọng:

Chiến tranh chưa được quyết định — nhưng phương trình của chiến tranh đang thay đổi.

XXXI. TRIỂN VỌNG HÒA BÌNH

Có lẽ điều quan trọng nhất cần nhìn thấy trong giai đoạn này là:

hòa bình không nhất thiết xuất hiện khi một bên hoàn toàn đánh bại bên kia.

Hòa bình có thể xuất hiện khi:

chi phí chiến tranh trở nên quá lớn + khả năng đạt mục tiêu bằng quân sự giảm + cán cân chiến trường thay đổi + ngoại giao mở ra một lối thoát có thể chấp nhận được.

Đó là lúc:

CHIẾN TRƯỜNG      ↓ CÁN CÂN      ↓ SỨC ÉP      ↓ ĐÀM PHÁN      ↓ THỎA THUẬN      ↓ BẢO ĐẢM AN NINH      ↓ TÁI THIẾT      ↓ HÒA BÌNH LÂU DÀI

Một nền hòa bình thực sự phải làm được nhiều hơn việc ngừng tiếng súng.

Nó phải tạo ra điều kiện để:

Ukraine tồn tại như một quốc gia có chủ quyền;

người dân Ukraine có thể trở về và tái thiết cuộc sống;

nền kinh tế có thể phục hồi;

quân đội có khả năng tự vệ;

châu Âu có một cấu trúc an ninh ổn định hơn;

và quan trọng nhất:

một cuộc xâm lược tương tự không còn là một lựa chọn dễ dàng trong tương lai.

XXXII. LỜI KẾT

Cuộc chiến Ukraine có thể còn nhiều tháng, thậm chí nhiều năm trước khi có một giải pháp cuối cùng.

Nhưng lịch sử của những cuộc chiến lớn thường không được quyết định trong một ngày.

Nó được quyết định bởi hàng nghìn quyết định nhỏ:

Một tuyến phòng thủ giữ được.

Một kho hậu cần bị phá hủy.

Một nhà máy tiếp tục sản xuất.

Một công nghệ mới được phát minh.

Một đơn vị quân đội được cứu khỏi tổn thất không cần thiết.

Một đồng minh tiếp tục hỗ trợ.

Một cuộc phản công thành công.

Một tuyến tiếp tế bị cắt.

Một cuộc đàm phán được mở lại.

Và cuối cùng, một bên nhận ra rằng:

tương lai không thể được xây dựng bằng chiến tranh mãi mãi.

Ukraine đã chứng minh một điều có ý nghĩa lịch sử:

Quy mô không phải là tất cả.

Một quốc gia nhỏ hơn có thể chống lại một đối thủ lớn hơn nếu có:

ý chí, công nghệ, tổ chức, đổi mới, khả năng thích nghi và sự hỗ trợ quốc tế.

Nhưng sức mạnh thực sự của Ukraine trong những năm tới sẽ không chỉ được đo bằng số kilomet vuông giành lại.

Nó sẽ được đo bằng khả năng biến những thành tựu trên chiến trường thành:

chủ quyền, an ninh, phục hồi kinh tế, hội nhập châu Âu và một nền hòa bình lâu dài.

Và đó chính là thử thách lớn nhất của giai đoạn tiếp theo:

Không chỉ làm thế nào để Ukraine sống sót qua chiến tranh — mà làm thế nào để Ukraine bước ra khỏi chiến tranh mạnh hơn, an toàn hơn, tự chủ hơn và đủ sức bảo vệ tương lai của chính mình.

Nếu mục tiêu cuối cùng là một nền hòa bình bền vững, thì con đường phía trước không chỉ nằm trên chiến trường.

Nó nằm ở sự kết hợp giữa:

quốc phòng + công nghệ + kinh tế + ngoại giao + luật pháp + tái thiết + liên minh quốc tế.

Đó là cuộc chiến của ngày hôm nay.

Và cũng là nền móng của hòa bình ngày mai.